Aşağıda mevzuata uygun, sade ama profesyonel, blogda veya bilgilendirme dokümanında rahatça kullanabileceğiniz bir “Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş Rehberi” hazırladım.

Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş Rehberi (2026)

Türkiye’de küçük esnaf ve tacirlerin önemli bir kısmı basit usulde vergilendirme kapsamında faaliyet göstermektedir. Ancak iş hacminin büyümesi, ciro artışı veya kanuni şartların ihlali durumunda gerçek usule geçiş zorunlu hale gelir.
Bu rehberde, basit usulden gerçek usule geçiş sürecini kimler, ne zaman, nasıl ve hangi sonuçlarla yaşar sorularına net cevaplar vererek ele alıyoruz.

1️⃣ Basit Usul Nedir? (Kısaca Hatırlatma)

Basit usul, küçük ölçekli esnaf için getirilen kolaylaştırılmış bir vergilendirme yöntemidir.

Basit usulde olanlar:

• KDV ödemez
• Geçici vergi ödemez
• Muhtasar ve KDV beyannamesi vermez
• Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi verir
• Defter tutmaz (alış-satış belgeleri saklanır)

2️⃣ Gerçek Usul Nedir?

Gerçek usulde vergilendirme, işletmenin gelir ve giderlerinin detaylı şekilde kayıt altına alındığı, beyan ve belge yükümlülüklerinin bulunduğu sistemdir.

Gerçek usulde olanlar:

• KDV mükellefidir
• Aylık / üç aylık KDV beyannamesi verir
• Geçici vergi öder
• Defter tutar (işletme veya bilanço)
• Giderlerini vergiden düşebilir

3️⃣ Basit Usulden Gerçek Usule Kimler Geçmek Zorundadır?

🔴 Zorunlu Geçiş Sebepleri

Aşağıdaki durumlardan biri bile oluşursa, basit usul hakkı kaybedilir:

✔️ Ciro Hadlerinin Aşılması (2026)

Yıllık alış, satış veya hasılat hadlerinin aşılması

(2026 yılı için her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından güncellenen tutarlar esas alınır.)

✔️ İş Yerinin Niteliği

• Büyük alışveriş merkezlerinde faaliyet
• Zincir mağazalara satış
• İthalat veya ihracat yapılması

✔️ Faaliyet Konusu

• Emlak alım-satımı
• Motorlu taşıt ticareti
• Sarraflık
• Komisyonculuk (bazı türleri)

✔️ Ortaklık Yapısı

• Limited veya anonim şirkete ortak olunması
• Birden fazla işyerinin bulunması

4️⃣ İsteğe Bağlı Gerçek Usule Geçiş Mümkün mü?

✅ Evet, mümkündür.

Bazı mükellefler avantajları nedeniyle kendi isteğiyle gerçek usule geçmeyi tercih eder.

Neden İsteğe Bağlı Geçilir?

• Giderlerin vergiden düşülebilmesi
• KDV iadesi veya indirimi
• Kurumsal firmalarla çalışma zorunluluğu
• Banka ve kredi süreçlerinde avantaj

⚠️ Dikkat: İsteğe bağlı geçiş yapanlar en az 2 yıl basit usule geri dönemez.

5️⃣ Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş Ne Zaman Yapılır?

📅 Zamanlama

• Zorunlu geçişlerde:
  Hadlerin aşıldığı yılı takip eden 1 Ocak itibarıyla
• İsteğe bağlı geçişlerde:
  Vergi dairesine dilekçe verilmesiyle, genellikle yıl başı itibarıyla

6️⃣ Geçiş Süreci Adım Adım

📝 1. Vergi Dairesine Bildirim

• Dilekçe ile gerçek usule geçiş bildirimi

📚 2. Defter Türünün Belirlenmesi

• İşletme defteri
• Bilanço esasına göre defter

💻 3. e-Defter / e-Fatura Süreçleri

• Gerekliyse e-Fatura ve e-Arşiv geçişi
• Mali mühür veya e-imza temini

🧾 4. KDV ve Beyanname Düzeni

• KDV hesaplanmaya başlanır
• Aylık/üç aylık beyannameler verilir

7️⃣ Gerçek Usule Geçmenin Avantajları

✅ Giderlerin vergiden düşülmesi
✅ KDV indirimi ve iadesi
✅ Daha kurumsal yapı
✅ Bankalar ve büyük firmalar nezdinde güven
✅ İhracat ve e-ticaret yapabilme

8️⃣ Gerçek Usule Geçmenin Dezavantajları

⚠️ Daha fazla beyanname
⚠️ Muhasebe maliyetlerinin artması
⚠️ KDV ve geçici vergi yükümlülüğü
⚠️ Defter ve belge düzeni zorunluluğu

9️⃣ En Sık Yapılan Hatalar ⚠️

• Ciro haddinin aşıldığını fark etmemek
• Geçişi geç bildirmek
• KDV hesaplamayı ihmal etmek
• Gider belgelerini eksik toplamak

❗ Bu hatalar vergi ziyaı cezası ve usulsüzlük cezasına yol açabilir.

🔍 Sonuç: Ne Yapmalıyım?

Eğer:

• İş hacminiz büyüyorsa
• Kurumsal firmalarla çalışıyorsanız
• E-ticaret, ihracat veya bayi sistemi kuruyorsanız

👉 Gerçek usule geçiş kaçınılmazdır.

Bu sürecin mali müşavir desteğiyle yürütülmesi, hem ceza riskini hem de vergi yükünü ciddi şekilde azaltır.