Serbest Meslek Erbabının e-Fatura Uygulamasına Geçme Zorunluluğu – Özelge Açıklaması

Serbest Meslek Erbabının e-Fatura Uygulamasına Geçme Zorunluluğu – Özelge Açıklaması

1. Serbest Meslek Erbabı Kimdir?

Serbest meslek erbabı; faaliyetini sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayandırarak yürüten ve kazancını serbest meslek kazancı olarak elde eden gerçek kişilerdir.
Avukatlar, mali müşavirler, doktorlar, mimarlar, mühendisler ve danışmanlar bu kapsamdadır.

2. e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Nedir?

• e-Fatura: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemleri üzerinden düzenlenen ve alıcısı da e-Fatura mükellefi olan elektronik faturadır.
• e-Arşiv Fatura: Alıcısı e-Fatura mükellefi olmayan kişi veya kurumlara elektronik ortamda düzenlenen faturadır.

Serbest meslek erbapları için ayrıca e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) uygulaması bulunmaktadır.

3. Serbest Meslek Erbabı İçin Asıl Zorunluluk: e-SMM

Vergi mevzuatına göre serbest meslek erbaplarının asıl zorunlu olduğu elektronik belge e-Serbest Meslek Makbuzu’dur.
e-SMM uygulamasına geçen bir serbest meslek erbabı, serbest meslek faaliyetinden doğan tahsilatları için kağıt makbuz yerine e-SMM düzenlemek zorundadır.

4. e-Fatura Zorunluluğu Var mı?

Bu konu, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen özelgeler (muktezalar) ile netleşmiştir.

Özelge özetle şunu belirtmektedir:

• Serbest meslek erbapları, yalnızca serbest meslek faaliyeti yürütüyorlarsa,
• Ticari mal veya hizmet satışı yapmıyorlarsa,
• e-SMM düzenlemekle yükümlü olduklarından, ayrıca e-Fatura uygulamasına geçmek zorunda değildirler.

📌 Sonuç:

Sadece serbest meslek faaliyeti bulunan mükellefler için e-Fatura zorunluluğu yoktur.

5. Hangi Durumlarda e-Fatura Zorunlu Hale Gelir?

Özelgelerde ve GİB düzenlemelerinde belirtilen istisnai durumlar şunlardır:

• Serbest meslek erbabının ticari faaliyette de bulunması
• Limited veya anonim şirket ortaklığı nedeniyle ticari kazanç elde edilmesi
• GİB tarafından belirlenen ciro hadlerinin aşılması
• e-Fatura kapsamındaki mükelleflerle ticari fatura düzenlenmesini gerektiren işlemler yapılması

Bu hallerde serbest meslek erbabı hem e-SMM hem de e-Fatura mükellefi olabilir.

6. Özelgelerin Bağlayıcılığı

Özelgeler:

• Sadece talepte bulunan mükellef için bağlayıcıdır
• Ancak aynı durumda olan mükellefler için emsal ve yol gösterici nitelik taşır

Bu nedenle uygulamada vergi daireleri ve meslek mensupları, GİB özelgelerini esas almaktadır.

7. Uygulamada Önemli Bir Not

Serbest meslek erbaplarının:

• Yanlışlıkla e-Fatura sistemine dahil olması
• e-SMM yerine e-Fatura düzenlemesi

usulsüzlük cezası riskine yol açabilmektedir. Bu nedenle faaliyetin niteliği doğru tespit edilmelidir.

8. Sonuç ve Değerlendirme

✔ Serbest meslek erbapları için temel elektronik belge e-Serbest Meslek Makbuzu’dur
✔ Özelgelere göre tek başına serbest meslek faaliyeti e-Fatura zorunluluğu doğurmaz
✔ Ticari faaliyetin varlığı halinde durum yeniden değerlendirilmelidir

İ