Adım Adım Yatırım Teşvik Belgesi Rehberi

Nedir, Nasıl Alınır, Bölgelere Göre Teşvikler ve Tüm Süreçlerin Hukuki – Mali Değerlendirmesi

Türkiye’de yatırım yapmak isteyen girişimciler ve şirketler için Yatırım Teşvik Belgesi, sadece bir destek aracı değil; doğru kullanıldığında vergi yükünü azaltan, nakit akışını rahatlatan ve rekabet gücünü artıran stratejik bir enstrümandır.
Ancak yanlış planlanan ya da mevzuata uygun yürütülmeyen teşvik süreçleri, geri alınan destekler ve ağır cezalar ile sonuçlanabilir.

Bu yazıda;
✔️ Yatırım Teşvik Belgesi nedir
✔️ Nasıl alınır
✔️ Bölgelere göre teşvik sistemi
✔️ SMMM ve avukatın rolü
✔️ İhracat–ithalat yapanlar için kritik noktalar
✔️ VUK ve TTK açısından hukuki–mali değerlendirme
başlıklarını adım adım ele alıyoruz.

1️⃣ Yatırım Teşvik Belgesi Nedir?

Yatırım Teşvik Belgesi;
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, belirli nitelikleri taşıyan yatırımlara verilen ve yatırımcıya çeşitli vergi, sigorta ve finansman avantajları sağlayan resmi belgedir.

Sağladığı Temel Avantajlar:

• KDV İstisnası
• Gümrük Vergisi Muafiyeti
• Vergi İndirimi
• SGK İşveren Hissesi Desteği
• Faiz / Kâr Payı Desteği
• Yatırım Yeri Tahsisi
• KDV İadesi (stratejik yatırımlar)

📌 Önemli: Teşvik belgesi, “alındıktan sonra kenara konan” bir evrak değil; yatırım süreci boyunca aktif yönetilmesi gereken bir belgedir.

2️⃣ Türkiye’de Yatırım Teşvik Sisteminin Türleri

Türkiye’de teşvikler 4 ana başlık altında toplanır:

🔹 1. Genel Teşvik Uygulamaları

• Asgari yatırım tutarını aşan
• Bölgesel veya stratejik kapsam dışındaki yatırımlar

➡️ KDV istisnası & gümrük vergisi muafiyeti

🔹 2. Bölgesel Teşvik Uygulamaları

Türkiye 6 bölgeye ayrılmıştır.
Gelişmişlik azaldıkça teşvikler artar.

📌 Aynı yatırım, 1. bölgede yapılırsa %30 avantaj sağlarken,
6. bölgede yapılırsa %70’e varan maliyet avantajı doğurabilir.

🔹 3. Öncelikli Yatırımlar

• Savunma sanayi
• Yazılım, AR-GE
• Enerji
• Sağlık
• Eğitim

➡️ Bölge fark etmeksizin 5. bölge teşvikleri uygulanır.

🔹 4. Stratejik Yatırımlar

• İthalatı yüksek ürünlerin yerli üretimi
• Cari açığı azaltan yatırımlar

➡️ En kapsamlı teşvik paketi (KDV iadesi dahil)

3️⃣ Yatırım Teşvik Belgesi Nasıl Alınır? (Adım Adım)

1. Ön Fizibilite ve Planlama

• Yatırım konusu
• NACE kodu
• Yatırım tutarı
• Bölge seçimi

⚠️ Bu aşamada yapılan hata, belgenin iptaline kadar gider.

2. Teşvik Unsurlarının Belirlenmesi

• Hangi desteklerden yararlanılacak?
• Süreler ve oranlar

👉 SMMM bu noktada kritik rol oynar.

3. E-TUYS Üzerinden Başvuru

• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sistemi
• Elektronik imza ile işlem

4. Değerlendirme ve Onay

• Bakanlık incelemesi
• Eksik belge talepleri

5. Belge Kullanımı ve Revizyonlar

• Makine–teçhizat alımı
• İthalat–yerli alım farkları
• Süre uzatımı / revizyon başvuruları

4️⃣ SMMM ve Avukatın Rolü: Kim Ne Yapar?

📊 SMMM (Mali Müşavir):

• Teşviklerin muhasebeleştirilmesi
• Amortisman ve vergi indirimi hesapları
• KDV istisnası uygulaması
• VUK’a uygun kayıt düzeni

⚠️ Yanlış muhasebeleştirilen teşvik = vergi ziyaı cezası

⚖️ Avukat:

• Teşvik şartlarına uygunluk
• Yatırım sözleşmeleri
• Makine alım sözleşmeleri
• Kamu denetimleri ve ihtilaflar
• Teşvikin geri alınması riskleri

📌 Teşvik iptallerinde idare ile hukuki süreç avukatın alanıdır.

5️⃣ İhracat ve İthalat Yapanlar İçin Kritik Noktalar

İthalat Tarafı:

• Gümrük vergisi muafiyeti yalnızca teşvik belgesinde kayıtlı makineler için geçerli
• Yanlış GTİP → ceza + muafiyet iptali

İhracat Tarafı:

• Teşvikli yatırımla üretilen malların ihracatı
• Döviz kazandırıcı işlem avantajları
• KDV iadesi süreçleri

📌 İhracat yapan şirketlerde teşvik + KDV iadesi birlikte yönetilmelidir.

6️⃣ Vergi Usul Kanunu (VUK) Açısından Değerlendirme

• Teşvikli varlıklar ayrı hesaplarda izlenmeli
• Amortisman süreleri doğru uygulanmalı
• KDV istisnası belgeleri muhafaza edilmeli

⚠️ VUK’a aykırılık =
Vergi ziyaı + usulsüzlük + gecikme faizi

7️⃣ Türk Ticaret Kanunu (TTK) Açısından Değerlendirme

• Yatırım kararları yönetim kurulu kararı ile alınmalı
• Şirket menfaatine uygunluk ilkesi
• Ortaklar arası sorumluluk

📌 TTK’ya aykırı yatırım kararları, yönetici sorumluluğu doğurur.

8️⃣ En Sık Yapılan Hatalar

❌ Yanlış bölge seçimi
❌ Teşvik alınmadan makine alımı
❌ SMMM’den bağımsız işlem yapılması
❌ Avukat görüşü alınmadan sözleşme imzalanması
❌ Teşvik belgesinin “alındı, bitti” sanılması

🎯 Sonuç: Teşvik Belgesi Bir Evrak Değil, Stratejidir

Yatırım Teşvik Belgesi;
✔️ Doğru planlanırsa → maliyet avantajı
❌ Yanlış yönetilirse → hukuki ve mali risk demektir.

Bu nedenle;
📌 SMMM + Avukat + Gümrük Müşaviri koordinasyonu
📌 VUK ve TTK’ya uygun süreç yönetimi
📌 İhracat–ithalat boyutunun baştan planlanması
başarının anahtarıdır.